JRIT ICHI

(คอลัมน์นี้สะท้อนมุมมองของ Charlie จากประสบการณ์การทำงานข้ามอุตสาหกรรมในญี่ปุ่นและประเทศไทย )

ผมเคยเข้าใจมาตลอดว่าโรงแรมแมนดาริน โอเรียนเต็ล กรุงเทพฯ คือ “โรงแรมของคนไทย” แต่นั่นไม่ใช่ความเข้าใจผิดเสียทีเดียว ผมคิดว่าเป็นเพราะ “กาลเวลา” ที่ไหลเวียนอยู่ในสถานที่แห่งนั้นต่างหาก ที่ทำให้เราเชื่อเช่นนั้น

จุดเริ่มต้นของโรงแรมแห่งนี้ย้อนกลับไปในปี ค.ศ. 1876 ในยุคที่ประเทศนี้ยังถูกเรียกว่า “สยาม” โดยเริ่มจากการเป็นที่พักเล็กๆ ริมแม่น้ำเจ้าพระยาสำหรับกะลาสีเรือชาวต่างชาติ และกล่าวกันว่าเป็นโรงแรมสไตล์ตะวันตกแห่งแรกในไทย

ประเด็นสำคัญอยู่ตรงที่ สถานที่แห่งนี้ไม่ได้เริ่มต้นจากการเป็น “แบรนด์ที่นำเข้ามาจากภายนอก” ไม่ใช่โรงแรมข้ามชาติที่จู่ๆ ก็เข้ามาบุกเบิกตลาดในกรุงเทพฯ จากศูนย์ แต่เป็นสถานที่ที่ดำรงอยู่และเติบโตเคียงคู่มากับการพัฒนาสู่ความทันสมัยของประเทศไทย

ในปี ค.ศ. 1974 กลุ่มแมนดารินจากฮ่องกงได้เข้ามาบริหารโรงแรมแห่งนี้ และนั่นคือจุดกำเนิดของชื่อ “แมนดาริน โอเรียนเต็ล” ในปัจจุบัน

อย่างไรก็ตาม การเปลี่ยนแปลงครั้งนั้นดูเหมือนการ “หยั่งรากลึก” ลงในพื้นที่ มากกว่าจะเป็นการ “รุกรานโดยทุนต่างชาติ” เหมือนเป็นการนำชื่อใหม่มาวางซ้อนทับลงบนสถานที่ที่มีประวัติศาสตร์อันยาวนาน

ด้วยเหตุนี้ เวลาคนพูดถึงโรงแรมแห่งนี้ ประเด็นที่ว่าเป็นทุนต่างชาติหรือทุนไทยจึงแทบไม่ถูกหยิบยกขึ้นมาพูดถึง ไม่ใช่เพราะเขาพยายามปกปิด แต่เป็นเพราะนั่นไม่ใช่หัวใจสำคัญของเรื่องราวต่างหาก สิ่งที่ผู้คนเล่าขานกันมาตลอดคือ สถานที่แห่งนี้ได้ต้อนรับใครมาบ้าง และได้สะสมเรื่องราวผ่านกาลเวลามาอย่างไร

ในอดีต บริเวณริมแม่น้ำเจ้าพระยาคือจุดตัดระหว่างภายในและภายนอกประเทศ เป็นพื้นที่ที่นักการทูต พ่อค้า และปัญญาชน ผู้มีสถานะและสัญชาติที่แตกต่างกัน จำเป็นต้องมาแลกเปลี่ยนบทสนทนาในพื้นที่เดียวกัน

แมนดาริน โอเรียนเต็ล อาจเปรียบเสมือน “เครื่องมือ” สำหรับสิ่งนั้น ไม่ใช่สถานที่ที่คอยสั่งสอนหรือยัดเยียดคุณค่าใดๆ แต่เป็นพื้นที่ที่ผู้คนจะได้เผชิญหน้าและมีปฏิสัมพันธ์กันอย่างเป็นธรรมชาติ

แนวคิดที่พวกเขาให้ความสำคัญคือการหลอมรวมระหว่าง “รากเหง้าของเอเชีย” และ “วัฒนธรรมท้องถิ่น” สำหรับในกรุงเทพฯ พวกเขาไม่ได้แค่พยายาม “นำเสนอความไทย” แต่ตัวโรงแรมเองได้กลายเป็นบรรทัดฐาน (ไม้บรรทัด) ของการบริการแบบไทยไปแล้ว จึงไม่มีความจำเป็นต้องป่าวประกาศว่าเป็นแบรนด์ต่างชาติอีกต่อไป

ผลลัพธ์คือ ตลอดระยะเวลากว่า 140 ปี โรงแรมแห่งนี้ไม่เคยถูกมองว่าเป็น “ของแปลกปลอม” สำหรับคนไทยเลย แม้จะมีต้นกำเนิดมาจากภายนอก แต่เมื่อรู้ตัวอีกที มันก็ได้กลายเป็นส่วนหนึ่งของทัศนียภาพที่คุ้นตาไปเสียแล้ว

ผมรู้สึกว่าแมนดาริน โอเรียนเต็ล กรุงเทพฯ เป็นโรงแรมที่ไม่ค่อยพูดเยอะ อย่างน้อยพวกเขาก็ไม่เคยตะโกนบอกใครต่อใครว่า “ตัวเองเป็นใคร”

หากเราอยากรู้ว่าเขาเป็นทุนต่างชาติหรือมีประวัติศาสตร์ยาวนานแค่ไหน เพียงแค่ค้นหาข้อมูลเราก็เจอได้ไม่ยาก แต่สิ่งเหล่านั้นกลับไม่เคยถูกยกมาไว้ข้างหน้า สิ่งที่ปรากฏชัดเจนแทนที่ คือความลุ่มลึกของเวลาที่ผ่านพ้นไปในสถานที่แห่งนี้ และการปฏิสัมพันธ์ระหว่างผู้คนที่เกิดขึ้นซ้ำแล้วซ้ำเล่า

“คนที่รู้เขาก็จะรู้ ส่วนคนที่ไม่รู้ก็ไม่ได้เดือดร้อนอะไร”
การสร้างสภาวะแบบนี้ขึ้นมาตลอด 140 ปี ไม่ใช่เรื่องบังเอิญ แต่เป็นการเลือกอย่างตั้งใจ ไม่ใช่การเลือกว่า “จะพูดอะไร” แต่เป็นการเลือกที่จะ “ไม่พูดอะไร” ไม่ใช่การเลือกว่า “จะชูจุดไหน” แต่เป็นการเลือกที่จะ “วางจุดไหนไว้ข้างหลังอย่างเงียบเชียบ”

ความเชื่อมั่นที่แมนดาริน โอเรียนเต็ล สั่งสมมานั้น ดูเหมือนจะไม่ได้เกิดจากการสื่อสารแบรนด์ที่ชาญฉลาด แต่เกิดจากความสม่ำเสมอใน “จุดยืน” ของพวกเขา พวกเขาไม่ได้ปฏิเสธหรือโอ้อวดว่าตนเองมาจากภายนอก แต่เพียงแค่ยืนหยัดอยู่นิ่งๆ ในสถานที่แห่งนี้ ท่าทีของการ “ไม่ป่าวประกาศ” นี้เองที่สร้างความรู้สึกของการต้อนรับที่ทำให้คนรู้สึกว่า “ที่นี่เป็นที่ที่ไว้วางใจได้”

พวกเขาไม่ได้พยายามปิดบังหรือภูมิใจในต้นกำเนิดจนเกินงาม เพียงแค่ไม่นำมันมาเป็นเงื่อนไขสำคัญเท่านั้น โรงแรมแห่งนี้ไม่ได้แยกตัวออกจากสังคม แต่เลือกที่จะวางตัวเป็น “ส่วนหนึ่งของท้องถิ่น” มาตั้งแต่ต้น ทั้งการจ้างงานคนในพื้นที่ การให้เกียรติวัฒนธรรมและงานฝีมือท้องถิ่น หมุนเวียนเศรษฐกิจและกาลเวลาไปอย่างเงียบๆ โดยไม่เคยป่าวประกาศว่านั่นคือการรับผิดชอบต่อสังคม (CSR) หรือเป็นพันธสัญญาของแบรนด์

นั่นคือเหตุผลที่ผู้คนยังคงหลั่งไหลมาที่นี่ เพราะพวกเขารู้สึกว่า “หากมาที่นี่ จะได้สัมผัสกับช่วงเวลาของไทยที่แท้จริง” การเลือกที่จะไม่พูดถึงต้นกำเนิด ไม่ใช่การลดทอนข้อมูล แต่คือการตัดสินใจที่จะไม่วางตัวเองไว้ “ข้างนอก” ของแผ่นดินนี้

เมื่อได้เห็นภาพลักษณ์ของแมนดาริน โอเรียนเต็ล ผมก็นึกถึง ICHI media ในแง่ของการเป็น “จุดศูนย์รวม” (Hub)

คำว่า ICHI (อิจิ) มีที่มาจากตัวอักษรคันจิของญี่ปุ่นที่แปลว่า “ตลาด” (Market / 市) เมื่อมองย้อนกลับไป เราไม่ได้ตั้งใจจะสร้างสื่อเพื่อมาสั่งสอนใคร แต่เราอยากเป็นสถานที่ที่ประเด็นปัญหา ความรู้สึกติดขัด หรือความสนใจเกี่ยวกับ DX (Digital Transformation) จะถูกนำเข้ามาพูดคุยกันอย่างเป็นธรรมชาติ

ประวัติศาสตร์และความสง่างามของแมนดาริน โอเรียนเต็ล กรุงเทพฯ สำหรับ ICHI media แล้ว ไม่ใช่ “เป้าหมาย” หรือ “สิ่งที่เทียบเคียงได้” แต่เป็นเหมือนความใฝ่ฝันที่อยู่ไกลตัวและยากจะเอื้อมถึง การสั่งสมความไว้วางใจผ่านกาลเวลา และการยอมรับในความหลากหลายของคนและคุณค่าได้อย่างเป็นธรรมชาตินั้น ไม่ใช่สิ่งที่เลียนแบบได้ง่ายๆ และไม่ใช่สิ่งที่เราจะครอบครองได้ในทันที

อย่างไรก็ตาม เมื่อเรายอมรับในระยะห่างนั้นแล้ว สถานที่แห่งนี้ก็ได้ตั้งคำถามที่สำคัญกับเราว่า:
“พื้นที่ที่เป็นศูนย์รวมของข้อมูลและผู้คน ควรจะวางตัวอย่างไร?” “การไม่พูดมากเกินไป กลับกลายเป็นสิ่งที่สร้างความไว้วางใจได้หรือไม่?”

ICHI media เองก็อยากเป็น “ตลาด” (Market) ที่ไม่ต้องอธิบายทุกอย่าง หรือนำเสนอคำตอบที่ถูกต้องที่สุดเสมอไป แต่อยากเป็นพื้นที่ที่มี “ช่องว่าง” ให้แต่ละคนได้หยุดคิด และเลือกนำสิ่งที่ต้องการกลับไป เราอยากจะรักษาเจตนารมณ์นี้ไว้เงียบๆ

*คนที่รู้เขาก็จะรู้* *ส่วนคนที่ไม่รู้ก็ไม่ได้เดือดร้อนอะไร* *แต่สำหรับคนที่จำเป็น พื้นที่แห่งนี้จะสื่อสารกับเขาได้เข้าใจ*

นั่นคือ “ตลาด” ในแบบที่เราอยากจะบ่มเพาะให้เติบโตขึ้นในประเทศไทย

อย่างที่กล่าวไปข้างต้น หากมองย้อนกลับไปในประวัติศาสตร์จะพบว่าริมแม่น้ำเจ้าพระยาไม่ใช่แค่ฝั่งแม่น้ำธรรมดา แต่เป็นที่ที่นักการทูตสัญจรไปมา พ่อค้านำข้อมูลมาแลกเปลี่ยน และปัญญาชนมาสนทนากัน เป็นสถานที่ที่สิ่งที่ข้ามผ่านพรมแดนและสถานะมาพบเจอกันและผสมผสานกันอย่างเป็นธรรมชาติมาอย่างยาวนาน

ไม่มีใครออกแบบให้ที่นี่เป็น “จุดยุทธศาสตร์” มาตั้งแต่ต้น แต่มันเป็นผลจากการที่ผู้คนและข้อมูลไหลมารวมกัน และถูกต้องการอย่างต่อเนื่อง จนกลายเป็นแนวหน้าของการแลกเปลี่ยนระดับนานาชาติ ภาพลักษณ์นั้นดูคล้ายกับ “ตลาด” (Market) หรือ “ลานตลาด” (Market Place) อย่างมาก

ผมรู้สึกว่า ICHI media ก็กำลังเดินบนเส้นทางที่คล้ายกัน เรากำลังทำให้พื้นที่นี้เป็นที่รวมของคำถามหรือความรู้สึกที่ยังจัดระเบียบไม่ได้เกี่ยวกับ DX จนในที่สุดมันไม่ใช่แค่ที่รวมข้อมูล แต่เป็นที่รวมของ “ผู้คน”

เจ้าของธุรกิจท้องถิ่นในไทยที่มีปัญหาแวะเวียนมาที่นี่ เพื่อนำ “บทสนทนา” กลับไปมากกว่า “คำตอบสำเร็จรูป” เราไม่ได้ขาย “คำตอบที่ถูกต้อง” สำหรับใครคนใดคนหนึ่ง แต่เรา “เปิดพื้นที่” ไว้เพื่อให้ทุกคนได้ร่วมกันขบคิด

เหตุผลที่ชื่อ “ICHI” เริ่มดูสมเหตุสมผลสำหรับผมในภายหลัง ก็เพราะสิ่งที่พวกเรากำลังพยายามสร้างขึ้นมานั้น ท้ายที่สุดแล้วมันคือสถานที่ที่เป็นเหมือน “ตลาด” นั่นเอง

— Charlie