JRIT ICHI

ตลอดทศวรรษที่ผ่านมา บทบาทของปัญญาประดิษฐ์ในองค์กรถูกวางตำแหน่งไว้ในฐานะ “ผู้ช่วย” ที่ทำงานซ้ำ ๆ แทนมนุษย์ ตั้งแต่การตอบแชตลูกค้า การสรุปรายงาน ไปจนถึงการวิเคราะห์ข้อมูลเบื้องต้นเพื่อช่วยผู้บริหารตัดสินใจ แต่เมื่อก้าวเข้าสู่ปี 2026 เส้นแบ่งระหว่าง “ผู้ช่วย” กับ “ผู้ตัดสินใจ” เริ่มเลือนรางลงอย่างชัดเจน AI ไม่ได้หยุดอยู่แค่การให้คำแนะนำอีกต่อไป หากแต่เริ่มมีอำนาจในการตัดสินใจเชิงปฏิบัติการจริงในหลายองค์กร โดยมนุษย์ทำหน้าที่กำกับ ตรวจสอบ และกำหนดกรอบมากกว่าการตัดสินใจทุกเรื่องด้วยตนเอง

จุดเปลี่ยนสำคัญมาจากการพัฒนา AI เชิงระบบที่สามารถเชื่อมโยงข้อมูลจากหลายแหล่งแบบเรียลไทม์ ไม่ว่าจะเป็นข้อมูลลูกค้า ซัพพลายเชน การเงิน ไปจนถึงสภาพตลาดและพฤติกรรมผู้บริโภค AI ในปี 2026 ไม่ได้มองข้อมูลเป็นชิ้น ๆ แต่เข้าใจบริบทโดยรวมของธุรกิจ สามารถประเมินทางเลือกหลายรูปแบบพร้อมกัน คาดการณ์ผลลัพธ์ในระดับความน่าจะเป็น และเลือกแนวทางที่สอดคล้องกับเป้าหมายที่องค์กรกำหนดไว้ล่วงหน้า เมื่อความเร็วและความแม่นยำเหนือกว่ามนุษย์ในหลายสถานการณ์ องค์กรจำนวนมากจึงเริ่มมอบ “สิทธิ์ในการตัดสินใจ” ให้ AI ในขอบเขตที่ชัดเจน
ในฝ่ายปฏิบัติการ AI เริ่มทำหน้าที่เป็นผู้จัดการระบบอัตโนมัติ ตั้งแต่การวางแผนสต็อกสินค้า การจัดตารางการผลิต ไปจนถึงการเลือกซัพพลายเออร์ในสถานการณ์เร่งด่วน แทนที่จะรอการประชุมหรือการอนุมัติหลายขั้นตอน AI สามารถตัดสินใจปรับแผนได้ทันทีเมื่อข้อมูลเปลี่ยน เช่น การคาดการณ์ว่าความต้องการสินค้าจะเพิ่มขึ้นในบางพื้นที่ หรือพบความเสี่ยงด้านโลจิสติกส์ที่อาจกระทบต่อการส่งมอบ สิ่งเหล่านี้ช่วยให้องค์กรตอบสนองต่อความผันผวนของโลกธุรกิจได้รวดเร็วอย่างที่ไม่เคยเป็นมาก่อน

ในด้านการตลาดและการขาย บทบาทของ AI ขยับจากการวิเคราะห์แคมเปญย้อนหลัง มาเป็นการตัดสินใจเชิงรุกแบบเรียลไทม์ AI สามารถเลือกกลุ่มเป้าหมาย ปรับข้อความสื่อสาร กำหนดงบประมาณ และเปลี่ยนทิศทางแคมเปญอัตโนมัติจากสัญญาณพฤติกรรมของลูกค้าที่เกิดขึ้นจริง การตัดสินใจเหล่านี้ไม่ได้เกิดจากสัญชาตญาณหรือประสบการณ์ส่วนบุคคล แต่เกิดจากการเรียนรู้จากข้อมูลมหาศาลและรูปแบบความสำเร็จในอดีต ทำให้การตลาดมีความเฉพาะบุคคลสูงขึ้น ขณะเดียวกันก็ลดความเสี่ยงจากการตัดสินใจผิดพลาดในระดับมหภาค

อย่างไรก็ตาม การที่ AI ก้าวขึ้นมาเป็นผู้ตัดสินใจ ไม่ได้หมายความว่ามนุษย์จะถูกแทนที่โดยสิ้นเชิง บทบาทของผู้บริหารและพนักงานกำลังเปลี่ยนไปสู่การเป็นผู้ออกแบบกรอบการตัดสินใจ ตั้งคำถามที่ถูกต้อง และกำหนดค่านิยมที่ AI ต้องยึดถือ องค์กรในปี 2026 เริ่มให้ความสำคัญกับแนวคิด “Human-in-the-loop” และ “Human-on-the-loop” มากขึ้น มนุษย์อาจไม่ต้องตัดสินใจทุกเคส แต่ยังคงมีหน้าที่ตรวจสอบ ทบทวน และเข้ามาแทรกแซงเมื่อการตัดสินใจของ AI มีผลกระทบเชิงจริยธรรม สังคม หรือภาพลักษณ์ขององค์กร

ความท้าทายที่ตามมาคือเรื่องความรับผิดชอบและความโปร่งใส เมื่อ AI เป็นผู้ตัดสินใจ ใครคือผู้รับผิดชอบต่อผลลัพธ์ที่เกิดขึ้น องค์กรจึงต้องลงทุนในระบบอธิบายการตัดสินใจของ AI หรือ Explainable AI เพื่อให้เข้าใจได้ว่าเหตุใดระบบจึงเลือกทางนั้น รวมถึงต้องมีนโยบายกำกับดูแลข้อมูลและการใช้งาน AI อย่างชัดเจน ความเชื่อมั่นของพนักงาน ลูกค้า และสังคม จะเป็นปัจจัยสำคัญที่ทำให้การเปลี่ยนผ่านสู่ AI-driven organization ประสบความสำเร็จ

ในภาพรวม ปี 2026 คือปีที่ AI ก้าวข้ามบทบาทผู้ช่วยอย่างแท้จริง และเริ่มกลายเป็น “สมองอีกหนึ่งชุด” ขององค์กร การแข่งขันไม่ได้อยู่ที่ว่าใครมี AI หรือไม่ แต่อยู่ที่ว่าใครกล้าให้อำนาจ AI มากแค่ไหน ภายใต้กรอบจริยธรรมและการกำกับดูแลที่เหมาะสม องค์กรที่ปรับตัวได้เร็ว จะสามารถใช้ AI เป็นผู้ตัดสินใจในเรื่องที่ต้องการความเร็ว ความแม่นยำ และการมองภาพรวม ขณะที่มนุษย์จะได้กลับไปโฟกัสกับการคิดเชิงกลยุทธ์ ความคิดสร้างสรรค์ และการตัดสินใจในเรื่องที่ต้องอาศัยคุณค่าและวิจารณญาณเชิงมนุษย์อย่างแท้จริง

ผู้เขียน: ก้องปพัฒน์ กำจรจรุงวิทย์