JRIT ICHI

วิกฤตการประมงทุกวันนี้ ไม่ใช่เพียงสัตว์น้ำร่อยหรอลง ซึ่งส่งผลต่อความยั่งยืนทางด้านอาหารในอนาคตเท่านั้น แต่ยังมีเรื่องของความปลอดภัยทางสุขภาพร่างกายเข้ามาด้วย แม้ส่วนหนึ่งปัญหาที่เกิด มาจากการนำเทคโนโลยีเข้ามาใช้กอบโกยผลประโยชน์โดยไม่คำนึงถึงสิ่งแวดล้อมก็ตาม ถึงกระนั้นปัจจุบันก็ได้มีการนำเทคโนโลยี AI เข้ามาแก้ไขปัญหาเหล่านี้เช่นกัน โดยรูปแบบมีการใช้หลากหลาย ชนิดที่ว่าตั้งแต่ต้นน้ำถึงปลายน้ำกันเลยทีเดียว เริ่มจาก…

AI ช่วยอนุรักษ์ป่าชายเลน
เป็นที่ทราบกันดีว่าป่าชายเลน คือ แหล่งอนุบาลสัตว์น้ำชั้นเลิศ แต่ก็เสื่อมโทรมลงเรื่อย ๆ สาเหตุมีทั้งการบุกรุกโดยมนุษย์ และการกัดเซาะโดยธรรมชาติ สำหรับประเทศไทย มีป่าชายเลนและชายฝั่งยาวกว่า 3,000 กิโลเมตร ครอบคลุมพื้นที่ 23 จังหวัด ทั้งฝั่งอ่าวไทยและอันดามัน ซึ่งหากอนุรักษ์ไว้ให้สมบูรณ์ได้ จะสร้างความมั่นคงทางด้านอาหารทะเลอย่างยั่งยืน

ปัจจุบัน สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) ร่วมมือกับกรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง (ทช.) นำเทคโนโลยีเข้ามาแก้ไขถึง 3 ระดับ ได้แก่

1.ถอดรหัสจีโนมและพันธุกรรมของป่าชายเลน เพื่อเข้าใจความหลากหลายของพันธุ์ไม้ป่าชายเลน และพัฒนาให้ทนทานต่อสภาพภูมิอากาศที่แปรปรวนในปัจจุบัน

2. ใช้เทคโนโลยีดาวเทียมติดตามการเปลี่ยนแปลงของพื้นที่ชายฝั่ง ซึ่งทำให้รู้ว่าส่วนไหนถูกบุกรุกบ้าง เพื่อเข้าไปป้องกันได้อย่างทันการ

3. ใช้ไม้ไผ่เทียม แทนไม้ไผ่จริง (ที่ไม่คงทน) เพื่อชะลอคลื่นและดักตะกอน โดยไม้ไผ่เทียมผลิตจากพลาสติกย่อยสลายได้ทางชีวภาพ ประโยชน์ของแนวกันคลื่นฯ คือ ช่วยป้องกันการกัดเซาะชายฝั่ง และดักตะกอนให้เป็นอาหารสัตว์น้ำและพืช เป็นการฟื้นฟูป่าชายเลน ซึ่งนอกจากนวัตกรรมไม้ไผ่เทียมแล้ว ยังมีการนำ AI มาควบคุมด้วย ได้แก่ นับจำนวนไม้ไผ่ที่ติดตั้ง, ตรวจวัดความสูงของคลื่น และติดตามสภาวะแวดล้อมใต้ทะเล แล้วนำเสนอข้อมูลผ่านแพลตฟอร์มออนไลน์ เป็นต้น

AI ช่วยหาปลา
เพื่อการจับปลาอย่างมีประสิทธิภาพ บริษัท โอเชียนอายส์ (Oceaneyes) ในประเทศญี่ปุ่น จึงพัฒนานวัตกรรมที่ขับเคลื่อนด้วย AI ขึ้นมาช่วยระบุตำแหน่งปลา ชื่อว่า ฟิชเชอร์ส-นาวิ (FishersNavi) โดยปัญญาประดิษฐ์ตัวนี้ทำหน้าที่เป็นเครื่องมือนำทาง ที่แสดงผลผ่านจอมือถือ หรือแท็ปเล็ต แบบเรียลไทม์ ทำให้เรือหันหัวแล่นไปยังตำแหน่งปลาได้อย่างแม่นยำ
การทำงานของ FishersNavi เกิดจากการใช้ AI Deep Learning ประมวลผลภาพถ่ายดาวเทียม สภาพภูมิอากาศ และข้อมูลต่าง ๆ จากเรือประมง เช่น บันทึกการจับปลา เป็นต้น มาคาดการณ์สถานการณ์ ทำให้ลูกเรือวางอวนจับปลาได้อย่างแม่นยำ ช่วยให้ลดการทำประมงเกินขนาดลง ส่งผลให้สัตว์น้ำฟื้นตัวได้ตลอดเวลา

AI เพิ่มศักยภาพฟาร์มสัตว์น้ำ
การทำประมง ไม่ได้จำกัดอยู่ที่การจับสัตว์น้ำตามธรรมชาติ แต่ยังรวมถึงการเพาะเลี้ยงอีกด้วย การทำฟาร์มสัตว์น้ำก็สามารถนำ AI เข้ามาเสริมศักยภาพได้เป็นอย่างดี ดั่งตัวอย่างนี้
AI วัดขนาดกุ้ง โดยไม่ต้องจับขึ้นมา ชาวนากุ้งที่ไต้หวัน ได้นำระบบ Smart Fishery ซึ่งขับเคลื่อนด้วย AI และ Data มาดูแลนากุ้ง โดยมันสามารถวัดคุณภาพน้ำ ตลอดจนพฤติกรรมสัตว์น้ำแล้วคาดการณ์ผลผลิตได้อย่างเรียลไทม์ผ่านระบบเซ็นเซอร์ ข้อดีคือ ทำให้รู้ขนาดกุ้งแม้ว่ายอยู่ในน้ำ ทำให้ประเมินได้ว่าควรเพิ่มอาหารอย่างไร ทำให้รู้ว่าคุณภาพน้ำเป็นอย่างไร เสี่ยงต่อการเกิดโรคหรือไม่ ซึ่งสิ่งเหล่านี้ทำให้วางแผน และจัดการผลิตได้อย่างมีประสิทธิภาพ

AI ติดตามคุณภาพอาหาร
เดินทางมาถึงปลายน้ำกับ AI ที่คอยตรวจสอบคุณภาพอาหารจากการประมง ล่าสุดจังหวัดเชียงรายได้เปิดตัวแอปพลิเคชั่น “ปลาปลอดภัย” ขึ้นมา โดยใช้ AI เช็กความเสี่ยงปลาในเชียงรายแบบเรียลไทม์ (จริง ๆ แล้วต้องกล่าวว่า ปลาที่จับในวันนั้น ๆ อยู่ในช่วงที่ลำน้ำปนเปื้อนสารพิษสูงหรือไม่) สำหรับการทำงาน คือ ให้ AI วิเคราะห์ข้อมูลจากจุดตรวจลำน้ำต่าง ๆ เพื่อประเมินความเสี่ยงของลำน้ำ แล้วแจ้งเตือนผ่านแอปฯ ซึ่งรายงานทั้งปลาในแหล่งน้ำต่าง ๆ จนถึงปลาที่วางขายในร้านค้า ว่าวันนี้ปลอดภัยหรือไม่ เป็นต้น
นอกจากนี้ กรมประมง ยังนำร่องติดตั้งระบบ QR Trace On Cloud ในผลิตภัณฑ์ปลานิลอินทรีย์ ของผู้ประกอบการขนาดกลางและเล็กของ อ.เทิง จ.เชียงราย อีกด้วย เพื่อให้ผู้บริโภคสแกน QR Code ที่ติดบนบรรจุภัณฑ์ ดูว่าวัตถุดิบมาจากไหน ผลิตเมื่อไหร่ มีความปลอดภัยต่อสุขภาพเพียงไร ซึ่งนอกจากสร้างความมั่นใจให้ลูกค้าแล้ว ยังเป็นการสร้างมาตรฐานที่ดีให้ผู้ผลิตอีกด้วย

ที่ยกมาเป็นตัวอย่างของการนำ AI เข้ามายกระดับการประมง ทั้งการเพิ่มโอกาสในการจับสัตว์น้ำ การอนุรักษ์ การพัฒนาศักยภาพในการทำฟาร์ม และการแปรรูป ซึ่งเป็นแนวทางสู่ความยั่งยืนที่จับต้องได้นั่นเอง

————————————————————————————————-

อ้างอิง
https://www.thaipost.net/news-update/957589/
https://web.facebook.com/tnntechreports/posts/ญี่ปุ่นทำ-ai-ชี้เป้าแหล่งจับปลา-เสริมการทำประมงที่ยั่งยืนสตาร์ตอัปในประเทศญี่ปุ่/1064825815774230/?_rdc=1&_rdr#
https://thefarmerthai.com/?p=3291
https://77kaoded.news/22/03/2026/technology/big/63356/?utm_source=linetoday&utm_medium=feed
https://www4.fisheries.go.th/local/index.php/main/view_activities/1270/245934